Parkinsonov sindrom

Parkinsonova bolest

Etiopatogeneza:

Parkinsonov sindrom ili sindrom paliduma, naziva se još i hipokinetsko-hipertonički sindrom i posljedica je lezije pars palida nuclei lentiformis. U sklopu sindroma postoji više simptoma:

• Tremor u miru – ritmički tremor (kao brojanje novca), obično asimetričan. Pojačava se kod uzbuđenja, a smanjuje kod ciljanih pokreta, dok se u snu potpuno gubi.
• Hipertonija – karakteriše se otporom prilikom pasivnih pokreta.
• Anomalije držanja udova.
• Toničko produženje kontrakcije.
• Produžena kontrakcija kod izazivanja refleksa.
• Usporenost i osiromašenje pokreta – nedostaje spontanost.Hod, govor i žvakanje su ometeni.
• Nema sinkinezija – nedostaje npr. mahanje rukom pri hodu.

Patofiziološki mehanizam sastoji se u nedostatku dopaminergičkog nigrostrijatnog puta.Normalno ćelije ovog puta na svojim završecima luče dopamin. Kod parkinsonizma koncentracija dopamina je smanjena.Deficit dopamina strijatuma dovodi do prevage holinergijske aktivnosti.

Klinička slika:

Kardinalni simptomi su rigor, bradi-kinezija, tremor u miru, te oštećenje posturalnih refleksa (sposobnost uspravljanja, održavanja ravnoteže). Nema ispada senzibiliteta, ataksije, dok je mišićna snaga blago redukovana. Simptomi se javljaju na jednoj strani i drugo vremena ostaju asimetrični. Rukopis se mijenja, postaje drhtav i sitan (mikrografija). Govor postaje monoton, bez modulacija, sliven, tih i na kraju praktično nerazumljiv. Kod ovih bolesnika može postojati još hiperhidroza, hipersalivacija sline, masno i seboroično lice.Veliki broj bolesnika ima izražene depresivne simptome.Hod je poremećen radi hipertonije, spor je sa malim koracima, ali u slučaju potrebe bolesnici mogu potrčati.

Kod postencefalitičkog parkinsonizma simptomi se mogu javiti i u akutnom stadiju encefalitisa, ali se najčešće jave 20 godina nakon akutne faze bolesti.

Kod arterioskleroze, uz Parkinsonov sindrom, postoje i drugi simptomi, kao supranuklearna bulbarna paraliza, sa prinudnim plačom i smijehom.

Parkinsonizam može nastati i kod trovanja i to najčešće trovanjem izduvnim gasovima automobila.

Medikamentozni parkinsonizam nastaje poslije uzimanja neuroleptika.

Liječenje:

Parkinsonova bolest

Prvi lijekovi koji su se koristili pri liječenju parkinsonizma bili su antiholinergici. Danas postoji veliki broj sintetskih preparata s antiholinergičkim djelovanjem. To su Artane i Akineton. Ovi preparati pretežno djeluju na tremor, dok slabije djeluju na hipokinezu i rigor. Postepeno se uvode, a postepeno se i isključuju. Znaci intoksikacije su suhoća usta, midrijaza, retencija urina i opstipacija.

Drugi vid terapije je supstituciona terapija ili ordiniranje lijekova koji su agonisti dopamina.

Danas su u upotrebi preparati koji sadrže L-dopu. L-dopa se razgrađuje u jetri i gastrointestinalnom traktu pod uticajem periferne dekarboksilaze pa se moraju primjenjivati velike doze. Neželjeni efekti su muka, povraćanje, nevoljni pokreti, leukopenija te psihičke smetnje. Zbog toga se koriste inhibitori periferne dekarboksilaze. Danas su najviše u upotrebi sljedeći preparati:

• Madopar caps od 125 250 mg gdje je L-dopa i benserasid u odnosu 1:4.
• Nakom ili Sinemet u obliku tableta od 250 mg koje sadrže L-dopu i carbi-dopu u odnosu 10:1. Liječenje se počinje sa malom dozom od oko 125 mg dnevno i tokom 3-7 dana se doza postepeno povećava do postizanja željenih efekata. Efekat ovih lijekova je dobar na rigor i bradikinezu, dok je učinak na tremor slabiji.

• Amantadin dolazi u obliku soli hidrohlorida (Simetrel) ili sulfata.Tbl. su u dozi 400 ili 600 mg. Svojim antiholinergijskim svojstvima efikasniji je na rigor i bradikinezu nego na tremor. Doza je 2-3 puta po 100 mg.

• Bromokriptin ili Bromergon ima direktno stimulirajuće djelovanje na dopaminske receptore.

Poslije višegodišnjeg iskustva u liječenju došlo se do određenih shema koje se smatraju najpodesnijim za liječenje:

• Ne treba počinjati liječenje medikamentima, dok simptomi ozbiljno ne smetaju bolesniku.
• U početku treba ordinirati Amantadin 2 puta 100 mg sam ili u kombinaciji sa antiholinergičkim lijekovima, npr. Artane 3×1 tab.a 2 mg i sl.
• U odmakloj fazi bolesti uvode se dopa preparati. Počinje se sa malom dozom npr. oko 150 mg, a onda se postepeno tokom sedmice povećava doza do postizanja zadovoljavajućeg efekta.
• Samo u izuzetnim slučajevima, može se prepustiti individualna medikacija.
• Kod starijih pacijenata liječenje treba provoditi samo sa preparatima L-dope.
• Hirurško liječenje – danas se rijetko provodi.
• Operativno se proizvodi lezija u palidumu ili ventro-lateralnom jedru talamusa s kontralateralne strane u odnosu na tremor.