Hronićno plućno srce

Definicija:

Hronično plućno srce podrazumjeva hipertrofiju (uvećanje) i / ili dilataciju (proširenje) desne komore kao posljedicu funkcionalnih i strukturalnih oboljenja pluća i plućne vaskularne mreže.

Etiopatogeneza:

Javlja se u prosjeku u oko 10% od svih slučajeva srčanih bolesti. HPS je 5 puta češće kod muškaraca nego kod žena. Sve uzročne bolesti koje dovode do HPS podjeljene su u tri grupe:

• Bolesti koje primarno oštećuju disajne puteve pluća i alveole – hronični bronhitis, bronhijalna astma, emfizem pluća, plućne fibroze, plućne granulomatoze, resekcija pluća, urođena cistična pluća, hipoksija uslijed velike nadmorske visine
• Bolesti koje oštećuju pokrete grudnog koša – kifoskolioza, torakoplastika, pleuralne fibroze, poliomielitis, Pickwickov sindrom
• Bolesti koje primarno oštećuju vaskularnu mrežu pluća – primarna oštećenja zida arterija, primarna plućna tromboza, anemije srpastih ćelija, embolije, pritisak medijastinalnih tumora, aneurizme (proširenja) ili fibroze plućne arterije i vene.

U razvoju HPS veliku ulogu igraju i mnogobrojni pogoršavajući činioci sredine (izlaganje prašini, udisanje nadražajnih gasova, izlaganje velikim atmosferskim i temperaturnim kolebanjima), česte respiratorne infekcije i loši ekonomski uslovi života. Posebno se ističe velika važnost stalnog nadražujućeg dejstva duhanskog dima kod pušača.

Klinička slika:

Klinička slika HPS je kombinacija kliničke slike osnovnog oboljenja pluća i slike hipertrofije i insuficijencije desnog srca. Najčešće obolijevaju muškarci srednjeg životnog doba, poljoprivrednici, fizički radnici u nepovoljnim radnim uslovima, kao i pušači u lošim socijalnim uslovima. U anamnezi ističu dugogodišnji kašalj od 5 do 10 godina i duže, sa iskašljavanjem oskudnog sluzavog ispljuvka a nekada i gnojnog ispljuvka. Kako se razvija insuficijencija desnog srca tako bolesnici navode i brzo zamaranje i gušenje kod težih fizičkih napora, a u daljem toku i kod uobičajenih dnevnih napora. Kod bolesnika se zapaža crvenilo konjunktiva (vežnjača), crvena, vlažna i topla koža, sa podbuhlošću lica i protruzijom očnih jabučica što bolesniku daje žablji izgled. Grudni koš je bačvast, disanje lako ubrzano a česti znaci su i centralna cijanoza (modro prebojen jezik) i maljičasti prsti. Vratne vene su nabrekle a u izaraženijoj insuficijenciji desnog srca vide se otoci na nogama i znaci ascitesa (prisustvo tečnosti u trbuhu).

Dijagnoza:

Postavlja se na osnovu anamneze, kliničkog pregleda, rendgenskog nalaza, EKG-a, ehokardigrafije (ultrazvuka) i kateterizacije srca. U bolesnika sa hipoksijom nalazi se policitemija (povišen broj krvnih ćelija), visok hematokrit, usporena sedimentacija i povećan nivo bikarbonata.

Liječenje:

Osnovni princip liječenja HPS sastoji se od poboljšanja funkcije desnog srca, pravovremenog liječenja i poboljšanja plućne funkcije, popravljanja arterijske hipoksije i smanjivanja plućne hipertenzije. U tom cilju primjenjuju se:

• U periodu akutnog popuštanja desnog srca daju se manje koncentracije kiseonika i aminofilin.
• U izraženoj insuficijenciji desnog srca treba dati diuretike, gotovo redovno se daje i digitalis da bi se popravila kontraktilna snaga oslabljene desne komore. Povoljan efekat su pokazali i vazodilatatori-nifedipin i hidralazin.
• U teškim slučajevima može se uraditi venepunkcija.

Prevencija:

Sprovodi se ranim i energičnim liječenjem plućnih infekcija. Obavezna je vakcinacija protiv gripa. Zabrana pušenja.