Znaci zrelosti i donesenosti novorođenčeta

Najpouzdaniji znaci zrelosti novorođenčeta su njegova dužina i težina.

Zrelo novorođenče je:

• dugačko preko 48 cm, a
• teško preko 2 500 g.
• koža je svjetlo ružičasta sa dobro izraženim turgorom, jer je potkožno masno tkivo dobro razvijeno.
• lanugo dlačice su iščezle sa kože novorođenčeta, a zadržale su se samo u predelu ušiju i eventualno gornjih partija plećki.
• kosa je dugačka 2-3 cm,
• šavovi i fontanele na lobanji su uski.
• hrskavice nosa i usnih školji su dobro razvijene.
• nokti prelaze jagodice prstiju.
• seninici su spušteni u mošnice, ili velike stidne usne pokrivaju male.
• novorođenče je krepko, ono odmah po rođenja živahno kreće ručicama i nožicama i glasno plače.

Nasuprot tome kod nedonoščeta tj nezrelog novorođenčeta

• dužina je ispod 48 cm, a
• težina ispod 2 500 g.
• koža mu je crvenkaste boje, sa slabim turgorom, naborana, jer potkožno masno tkivo koje se razvija u posljednjim mesecima intrauterinog života nije stiglo da se u dovoljnoj meri razvije.
• malje obično pokrivaju celokupnu površinu kože novorođenčeta,
• kosa mu je kraća,
• fontanele velike i mekane, a šavovi na lobanji široki.
• Rskavice nosa i usnih Školjki su slabo razvijene.
• nokti ne prelaze vrhove prstiju.
• semenici se često nalaze u ingvinalnom kanalu, tj. još se nisu spustili u mošnice, a kod ženskog velike stidne usne su rastavljene i ispod njih štrče male stidne usne.
• nedonošče je slabašno, slabije kreće ručicama i nožicama. Ono ne plače dovoljno glasno, već više ječi

Osim toga, mora se znati i činjenica, koja se na prvi pogled ne zapazi, a što je za negu nedonoščadi izvanredno važno, da su ne samo spoljašnji već i unutrašnji organi nedonesenog, odnosno nezrelog deteta slabije razvijeni i još nedovoljno pripremljeni za vanmaterični život.

To naročito važi za njegove vitalne centre i reflekse. Tako, npr., kod nedonoščeta je nedovoljno razvijen centar za termoregulaciju, pa takvo novorođenče u hladnoj sredini lako gubi telesnu toplom, a na visokoj temperaturi se pregrejava. Zato nedonošče zahtijeva posebnu pažnju, kako u pogledu utopljavanja i održavanja određene temperature, tako i u pogledu održavanja određene vlažnosti i koncentracije kiseonika u sredini koja ga okružuje.

Posebnu opasnost po nedonošče i čest uzrok smrti u prvim časovima po rođenju predstavljaju respiratorne smetnje koje nastaju zbog stvaranja hijalinih membrana u plućnim alveolama nedonesenog deteta usled njegove nezrelosti i nepripremljenosti za vanmaterični život.

Isto tako, zbog nedovoljno razvijenog refleksa sisanja a i da bi se izbeglo njegovo zamaranje pri dojenju, nedonošče treba hraniti kašičicom, i to češćim i manjim obrocima nego zrelo i doneseno novorođenče.

Pri nezi i gajenju nedonoščeta, naročito u prvim danima njegovog života, treba brižljivo voditi računa o asepsi i antisepsi.

Jasno je da je prognoza utoliko povoljnija ukoliko se intrauterino novorođenče duže razvija, odnosno ukoliko je duže nošeno i ukoliko je dostiglo veći stepen zrelosti. Postoji i podjela iz praktičnih razloga gdje se nedonoščad dijele na imaturuse i prematuruse.

• Imaturus je nedonošče teško do l 000 g,

• Prematurus preko l 000 g.

Prečnici zrelog novorođenčeta. – Glavica novorođenčeta je veliki, čvrst i pravilno okrugao dio njegovog tela, koji može u toku porođaja, odnosno pri prolasku kroz porođajni kanal, bilo da prednjači ili da se rada poslednja, da dovede do izvjesnih teškoća i zastoja, ukoliko postoji izvjesna nesrazmera između glavice ploda i karlice majke. Za prognozu porođaja, prema tome, potrebno je dobro poznavanje karlice majke, tj. njenih prečnika i mjera, pravilnosti i prostranstva, a isto tako je potrebno poznavanje veličine i pravilnosti glavice ploda, odnosno njenih prečnika i mjera.

Glavica ploda

jajolikog oblika. Njen veći dio predstavlja lobanja koja je sastavljena iz tri parne i jedne neparne kosti. Ove kosti spojene su medu sobom šavovima. Parne kosti su čeone, temene i slepoočne, a neparna je potiljačna kost. Čeone kosti međusobno su spojene čeonim (sutura frontalis), a sa temenim kostima krunskim šavom (sutura coronaria). Između temenih kostiju i potiljačne kosti nalazi se potiljačni šav (sutura lambdoidea). Od potiljačnog šava (sutura lambdoidea), po sredini lobanje, sve do početka čeonog šava (sutura frontalis), između dve temene kosti pruža se temeni šav glavice (sutura sagitalis). Na spoju temenog, čeonog i koronarnog šava nalazi se velika fontanela (fontanela maior), koji je četvrtastog oblika i naziva se veliki jer je prostraniji od male fontanele (fontanela minor), koji je manji i trouglastog oblika, a nalazi se na spoju sagitalnog i potiljačnog šava.

Raspoznavanje fontanela i šavova lobanje u toku unutrašnjeg pregleda porodilje od velikog je dijagnostičkog prognostičkog značaja, jer omogućuje lekaru da se orijentiše o prednjačećem delu glavice, kada se ona prva rada, i o njenoj rotaciji.

Na glavici ploda razlikujemo jedan pravi, dva kosa, podjezično-bregmatični i dva poprečna prečnika.

• Mali kosi prečnik glavice (diametar suboccipitobregmaticus) predstavlja rastojanje od šije do sredine velike fontanele i kod zrelog novorođenčeta iznosi oko 9 do 9,5 cm. Obim oko njega iznosi 32 cm. Prema tome, to je najkraći prečnik glavice i sa najmanjim obimom. Njime glavica ploda prolazi kroz malu karlicu u slučaju fleksionog držanja, sa potiljačnim stavom ploda.

• Pravi prečnik glavice (diametar frontooccipitalis) spaja koren nosa sa potiljačnom kvrgom. On iznosi 11-12 cm, a obim oko njega je 34 cm. Njime glavica prolazi kroz malu karlicu u slučaju najmanjeg stepena defleksije, odnosno temenog stava ploda.

• Veliki kosi prečnik glavice (diametar mentooccipitalis) pruža se od vrha brade do sredine male fontanele i iznosi 13,5 cm, a obim oko njega 35 do 36 cm. To je najduži prečnik glavice sa istovremeno najvećim obimom. Njime glavica prolazi kroz porođajni kanal kod čeonog stava ploda i to je jedan od razloga što je čeoni stav najteži od svih defleksionih stavova ploda za porođaj.

• Podjezično-bregmatični prečnik (diametar hyoideobregmaticus) spaja prednji dio podjezičnc kosti sa sredinom velike fontanele. On iznosi 9,5-10 cm, a obim oko njega 32 do 33 cm. Njime plod prolazi kroz porođajni kanal kod ličnog stava.

Od dva poprečna prečnika glavice, jedan je mali a drugi je veliki.

• Mali poprečni prečnik (diameter bitemporalis) spaja dve slepoočne kosti i iznosi 8 cm.
• Veliki poprečni prečnik (diameter biparietalis) ide od jedne do druge temene kvrge i iznosi 9 cm. Nedovoljno okostali šavovi i temenci na glavici omogućavaju ovom najkrupnijem delu tela ploda da se pri prolasku kroz koštani deoporođajnog puta prilagodava porođajnom kanalu i modelirajući se prema njemu da olakšava porođaj.

Posle glavice rada se trup ploda sa ramenima i kukovima kao najobimnijim delovima.

• Biakromialni prečnik (diameter biacromialis), odnosno prečnik koji ide od jednog do drugog ramena, u normalnim okolnostima, kod donesenog novorođenčeta iznosi 12 cm, a obim oko ramena 34 cm.
• Poprečni prečnik kukova (diameter bi-iliacalis) iznosi 9 cm, a obim oko njega 25 cm. Treba istaći da karlica ploda, kada se rada poslednja, lako prolazi kroz već dovoljno raširen porođajni kanal ne nailazeći pri tom ni nakakav otpor.