Zdrava ishrana kod dijabetičara

Glavni cilj zdrave ishrane osoba koje boluju od šećerne bolesti je stalna i stabilna korekcija metaboličkog poremećaja ugljenih hidrata i masti te time očuvanje osjetljivosti na insulin.

Ugljeni hidrati

Za dijabetičare, poželjno je unositi ugljene hidrate sa manjim glikemiskim indeksom. U takve ugljene hidrate spadaju :

• integralno brašno
• ječam
• ovsene pahuljice
• soja
• sočivo
• jabuka
• lisnato povrće
• šljive

Ugljeni hidrati sa velikim glikemiskim indeksom se ne preporučju dijabetičarima, a takvi su :

• šećer
• med
• bjelo brašno
• pirinač
• krompir

Masti

Kada su u pitanju masti absolutna prednost se daje mastima biljnog porjekla (ulja – posebno maslinovo, margarin) i ribi. Za antiaterogenu i antitrombogenu ishranu, tj. koja usporava koagulaciju krvi i stvaranje začepljenja krvnih sudova, treba planirati 30 do 40 grama mesa morske ribe jednom do dva puta sedmično.

Bjelančevine

Bjelančevine čine nisku enegretsku strukturu ishrane. Zbog neophodnih osnovnih aminokiselina važno je da jedna polovina unesenih bjelančevina bude životinjskog porijekla. U toku dana je vrlo važno u ishrani unostiti i biljna vlakna jer svojim absorbtivnim sposobnostima usporavaju postprandijalne hiperglikemije (visok nivo šećera u krvi nakon obroka) i povoljno djeluju na pražnjenje crijeva.

Karcinom dojke

Britanski naučnici sa Cambridge univerziteta su pronašli tri nova područja genoma za koje vjeruju da su povezani sa obolijevanjem od raka dojke.

Sva tri područja sadrže gene koji mogu pomoći u biološkim i kliničkim istraživanjima mogućnosti liječenja ovog oblika karcinoma, objavio je časopis Nature Genetics.

Rak dojke je najčešći tip raka kod žena, sa milion novih dijagnostikovanih slučajeva i 400.000 smrti godišnje.

Do sad identifikovani genetski faktori povezani su sa oko 9% slučajeva raka dojke.

Novi rezultati su dobijeni analizom podataka za 57.000 žena sa rakom dojke i 58.000 zdravih ispitanica.

Zdravo srce

Ova otkrića iz oblasti kardiologije učiniće da vam krv teče kroz krvne sudove bolje nego ikada.

Nauka je otkrila neke skoro sasvim pouzdane strategije, ne samo za liječenje već oboljelog srca, već i za spriječavanje da do srčanih problema uopšte i dođe.

Osim toga, nova otkrića koja unapređuju naše znanje, pojavljuju se gotovo svakodnevno. Naš savjet: ponašajte se u skladu sa novim znanjima. Šezdeset odsto mladih odraslih muškaraca, koji su se pridržavali ovih pravila, jedući zdravu hranu, kontrolišući svoj indeks tijelesne mase, vježbajući i izbjegavajući pušenje i pretjerivanje sa alkoholom, održali su nizak nivo rizika od srčane bolesti, duboko u svojim srednjim godinama, otkriva se u novom istraživanju urađeno na Univerzitetu Nortvestern.

U grupi koja je ignorisala ova pravila, manje od 5 odsto ostalo je u kategoriji niskog rizika. “Vaša okolina i izbori koje pravite u životu, imaju veći uticaj na ovaj rizik od genetike”, kaže dr Donald Lojd-Džons, autor studije i predsednik Odsjeka za preventivnu medicinu na Nortvesternu.

“To važi i za izbore koje ste napravili još u mladosti i ranom odraslom dobu.“ Stavili smo prste na puls najnovijih kardioloških istraživanja da bismo otkrili koji novi pristupi mogu imati najpozitivniji uticaj na vaše kardiovaskularno zdravlje. Samo pratite savjete naših stručnjaka i ostaćete doživotni član Kluba niskog rizika.

Polazna tačka: procjenite svoj rizik

Tokom proteklog vijeka, naučnici su pokušali da pronađu formulu za izračunavanje rizika od bolesti srca. Najčešće se koristi Framingham Heart Model, algoritam koji u obzir uzima starost, krvni pritisak, holesterol i još neke varijable.

“Ako znate neke od ovih vrijednosti, možete na internetu da izračunate makar okvirni rizik”, kaže dr Majkl Stajnmen, asistent na Univerzitetu Kalifornija u San Fransisku.

Novo pravilo: proširite jednačinu. Novija istraživanja pokazaju da Framingham Heart Model ima izvjesna ograničenja: ova formula ne uzima u obzir postojanje srčanih bolesti u porodici, životni stil i indeks tjelesne mase. Prema nedavnom istraživanju objavljenom u časopisu BMC Medicine, oko trećine srčanih problema javlja se kod osoba koje uobičajeni modeli za predviđanje svrstavaju u grupu niskog rizika.

Zato, ako koristite neki od modela prisutnih na internetu, ne uzdajte se previše u njih, dok sa svojim ljekarom ne dopunite rezultate analizom porodične istorije bolesti, kao i vašeg životnog stila, odnosno loših navika kao što je pušenje ili pretjerano konzumiranje alkohola. Osim toga, budite oprezni ako koristite Framingham model, na internetu se može naći više varijanti. Postoji kompleksniji model zasnovan na složenim formulama, i jednostavniji zasnovan na bodovanju. Studija koju su Stajnmen i kolege sproveli 2010. godine, pokazala je da je sistem zasnovan na bodovanju manje pouzdan, jer je 17 odsto pacijenata završilo u različitoj grupi od one u koju ih je svrstao model zasnovan na formuli.

“Za neke pacijente koji se nalaze na granici, ovo može biti od značaja, jer određuje koliko agresivan tretman im treba”, kaže dr Stajnmen.

Polazna tačka: trening sa intervalima

Plivanje, trčanje, vožnja bicikla, sve su to odlične vježbe za vaše srce. A ubacivanje perioda super-napornog treninga u svoju kardio-rutinu (tj. intervalni trening, u toku koga se vaš puls penje na preko 90 odsto maksimalnog) tokom vremena dodatno povećava efikasnost srčanog rada.

“Tako ćete natjerati mitohondrije u svojim ćelijama na pojačan rad, pa će se adaptirati na viši nivo aktivnosti”, kaže dr sci. Konrad Ernest, direktor odsjeka za biologiju vježbanja Centra za biomedicinska istraživanja Penington, u Baton Ružu u Luizijani. Intervalni trening povećava udarni volumen srca, kao i njegovu efikasnost, koja se izražava kao maksimalno preuzimanje kiseonika, odnosno VO2 max.

Posljedice su ogromne: nakon intervalnog treninga, kod učesnika u studiji objavljenoj 2010. godine u časopisu International Journal of Sports Medicine, zabeležen je prosječan porast udarnog volumena za 23 odsto, a VO2 max za 17 odsto.

“Osobe sa višim VO2 max imaju manji rizik da obole od srčanih i metaboličkih oboljenja”, kaže Ernest. Novo pravilo: ne zaboravite tegove. Možete imati dodatne koristi ako u svoju rutinu ubacite i vježbanje sa tegovima, kaže Ernest.

Istraživanje objavljeno 2010. godine u časopisu Journal of Strenght and Conditioning Research, pokazalo je da dizanje tegova poboljšava cirkulaciju u ekstremitetima, što olakšava rad srca.

Studija je otkrila i da sniženje krvnog pritiska poslije vježbanja traje duže nakon dizanja tegova, nego nakon kardio treninga. Naučnici vjeruju da je poboljšan protok krvi posljedica poboljšanja endotelne funkcije, koja predstavlja mjeru zdravlja krvnih sudova.

Kad vježbate sa tegovima, koristite tzv. kružni trening tokom koga na smjenu vježbate različite mišićne grupe, uz minimalno odmaranje između njih. “Kružni trening daje jači cirkulatorni odgovor”, kaže Ernest.

Polazna tačka: smanjite nivo holesterola

Ovsena kaša, ječam i psilijum (vrsta bokvice) su bogati izvori rastvorljivih vlakana koja pomažu snižavanju holesterola. Ovas i ječam sadrže betaglukane, rastvorljiva vlakna koja snižavaju LDL holesterol tako što sprečavaju njegov prelazak u krvotok.

Psilijum, koji se može naći u žitaricama i suplementima sa vlaknima, snižava LDL, jer povećava izlučivanje žučnih kiselina, digestivnog soka koji nastaje upravo iz holesterola.

Novo pravilo: dodajte paradajz. Dobro, ne morate baš u ovsenu kašu. Ali, popijte bar jednu čašu soka od paradajza na dan. Paradajz je bogat likopenom, hranljivom materijom koja smanjuje proizvodnju LDL holesterola u organizmu.

Studija objavljena u časopisu British Journal of Nutrition, pokazala je da je kod osoba koje su tokom tri nedelje svakodnevno pile čašu i po soka od paradajza i jele dvije supene kašike kečapa, došlo do smanjenja nivoa LDL holesterola za, u prosjeku, 8,5 odsto. Kad birate kečap i sok od paradajza, obratite pažnju na sadržaj soli, odaberite manje slane varijante, jer so podiže krvni pritisak.

Polazna tačka: kontrolišite nivo stresa

Šezdeset radnih sati nedeljno vas može poslati pravo u hitnu. U istraživanju objavljenom u časopisu Stress, naučnici su mjerili nivoe hormona stresa kortizola u uzorcima kose 56 muškaraca hospitalizovanih zbog srčanog udara i poredili ih sa uzorcima 56 muškaraca koji su u bolnici bili iz drugih razloga.

Tokom tri mjeseca prije uzimanja uzorka, pacijenti oboljeli od infarkta srca imali su za trećinu više nivoe kortizola, od onih iz kontrolne grupe. “Živimo u svijetu stresa”, kaže dr Džon Rejti, asistent psihijatrije na Medicinskom fakultetu Harvard univerziteta.

“Ljudi danas rade više nego ikada.“ Ako vam se čini da će vam od stresa pući glava, popnite se i siđite niz nekoliko stepenica tri puta. Ova mala vježba će osloboditi hemikalije koje će smiriti vaš mozak pa ćete biti skoncentrisaniji kada se vratite za radni sto.

Novo pravilo: otjerajte tugu. Stres može da vas ubije, ali to može i depresija. Proučavanjem blizanaca sa genetskom predispozicijom za depresiju i srčane bolesti, naučnici sa Univerziteta Vašington u Sent Luisu su zaključili da depresija (prošla, kao i sadašnja) povećava rizik od srčanih oboljenja više nego genetski faktori, ili faktori okoline.

“Ovaj povećani rizik vjerovatno proizilazi iz povećane inflamacije koju izazivaju neki mentalni poremećaji”, kaže dr Prediman K. Šah, savjetnik Men’s Health i direktor Centra za istraživanje ateroskleroze Openhajmer, Medicinskog centra Sidar-Sinaj. Potražite pomoć za svoju glavu i pomoći ćete i svom srcu.

Kod osoba koje su uzimale SSRI, vrstu antidepresiva, došlo je do poboljšanja krvnog protoka kao posljedica smanjenog slijepljivanja trombocita, navodi se u studiji urađenoj 2010. godine u Medicinskom centru Univerziteta Lojola.

Polazna tačka: uradite test krvi

Statini su zlatni standard za smanjenje holesterola. Prema studiji objavljenoj u časopisu British Medical Journal, kod osoba u riziku za srčane bolesti, statini mogu smanjiti mogućnost infarkta za čak 30 odsto. Caka je u tome da odaberete pravi trenutak da počnete da pijete tablete.

“Za ljude sa graničnim holesterolom, situacija je prilično nejasna”, kaže dr Majkl Blejha, kardiolog sa Univerziteta Džons Hopkins. Mnogi ljekari koriste marker inflamacije, C reaktivni protein (CRP), da odluče kada je pravi trenutak da se započne terapija.

Vaše tijelo proizvodi više CRP-a kada postoji zapaljenje u organizmu, kao npr. ono izazvano nakupljanjem holesterolskih pločica u arterijama zbog visokog holesterola.

Novo pravilo: razmotrite i CT skeniranje. Glavni problem sa CRP-om je što holesterol ne mora biti jedini, pa čak ni glavni uzrok inflamacije u organizmu.

Artritis, ili infekcija sinusa npr. takođe izazivaju porast CRP-a, kaže dr Blejha. Prošlogodišnje istraživanje čiji je on bio koautor, pokazalo je da ako imate granični LDL holesterol i povišen CRP, trebalo bi da razmotrite još jednu dijagnostičku proceduru – CT skener.

Na taj način će vaš ljekar sa sigurnošću moći da utvrdi da li je nakupljanje holesterola u arterijama vaš glavni problem. Ova studija je pokazala da mnogi pacijenti kojima su propisani statini uopšte nemaju potrebu za tim lijekovima.

Ako ni ovo ispitivanje ne pokaže da su vam statini bezuslovno potrebni, ljekar vam može dati 6 mjeseci da pokušate da snizite holesterol ishranom.

Izvor: menshealth.rs

Ultrazvuk arterie karotis

Ultrazvučna metoda u neurologiji koristi se za pregled velikih krvnih sudova vrata i moždanih krvnih sudova, kao i za pregled parenhima i krvnih sudova mozga kod novorođenčadi i male djece. Ultrazvučni pregled krvnih sudova vrata i mozga prikazuje strukturne i hemodinamske karakteristike ovih krvnih sudova, analizom ultrazvučnih talasa reflektovanih o njihove zidove i eritrocite. Metoda je bezbolna i može se ponavljati tokom praćenja bolesnika.

Pregled krvnih sudova vrata i mozga

Ultrazvučni pregled omogućava uvid u morfološke osobine velikih arterija vrata: zajedničke, unutrašnje i spoljašnje karotidne arterije, vertebralne arterije i arterije subklavije. Uz to, obezbjeđuje uvid u strukturu zida arterije, tj. adventicije i intimomedijalnog kompleksa, čija normalna debljina iznosi do 1 mm. Najvažniji dio pregleda je utvrđivanje prisustva, lokalizacije, veličine i građe aterosklerotskog plaka. Posebno je važan pregled površine plaka, koja ukoliko je egzulcerisana postaje važan potencijalni izvor embolija u distalnim moždanim arterijama (tzv. arterijsko-arterijski embolizam).

Ultrazvučnim pregledom se može odrediti stepen suženja (stenoze) lumena arterije uslovljene plakom ili trombom. Stenoza koja sužava lumen više od 50% bitno smanjuje protok i tada se smatra hemodinamski značajnom stenozom. Od hemodinamskih parametara najvažnija je brzina protoka, koja omogućava izračunavanje volumena protoka i stepena stenoze.

Transkranijalnim doplerom (TCD) je moguća strukturna i hemodinamska analiza arterija mozga (srednje, prednje i zadnje moždane arterije, komunikantnih arterija, bazilarne arterije, intrakranijalnih dijelova vertebralne i unutrašnje karotidne arterije). Pored toga, moguće je registrovati tromboemboluse, dijagnostikovati i pratiti vazospazam kod subarahnoidalne hemoragije i dr. Koristi se i za utvrđivanje moždane smrti.

Ultrazvučni pregled mozga kroz otvorenu veliku fontanelu

U neonatalnu neurologiju uveden je ultrazvučni pregled mozga kroz otvorenu veliku fontanelu. Otvorena velika fontanela predstavlja dragocen akustički „prozor“ u mozak novorodjenog djeteta, koji omogućava prikaz struktura koje se nalaze ispod fontanele: lateralnih komora, treće i četvrte komore, germinativnog matriksa, jedra kaudatusa i talamusa. Metoda je neinvazivna i jednostavna za izvodjenje, a jedini nedostatak je što zavisi od veličine velike fontanele.

Primjena ove metode omogućava ranu i preciznu dijagnostiku hidrocefalusa, hipoksično-ishemičke encefalopatije, intrakranijalnog krvavljenja, tumora, cisti i vaskularnih anomalija mozga.

Određivanje nivoa kalija

Kalijev ion – vrsta elektrolita

Određivanje kalija ima značaj u stanjima gdje dolazi do povećane koncentracije pri bubrežnoj insuficijenciji, zatim u stanju šoka, a što je povezano s metaboličkom acidozom, kod ishemije i dijabetičke ketoacidoze.

Kalij se u organizmu nalazi u stanicama. Služi i za prenošenje živčanih podražaja, pa je važan za rad srca. Održavanje stalne koncentracije kalija u izvan staničnoj tekućini vrlo je važno za vitalnu funkciju stanica u tijelu.

Referentne vrijednosti:

• Muškarci i žene: 3,9 – 5,1 mmol/L

Povišeno:

Pri oštećenju bubrega, pojačanom vježbanju, u stanju šoka, pri povećanom unosu kalija, masivnoj hemolizi, jakim povredama tkiva, gladovanju.

Sniženo:

U hroničnom gladovanju, povraćanju i proljevima, u bubrežnoj acidozi, primarnom i sekundarnom aldosteronizmu, u alkalozi, cističnoj fibrozi, tokom terapije glukozom.